Debaty sejmoweXVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie rewitalizacji zabytków powiatu puławskiego

   Szanowny Panie Ministrze! Specyfiką powiatu puławskiego jest wyjątkowe w skali kraju nagromadzenie zabytków tak nieruchomych, jak i ruchomych, o niezwykłym znaczeniu dla kultury kraju.    Kazimierz Dolny - słusznie nazywany perłą polskiego renesansu - szczyci się zamkiem, którego historia sięga XII w., kościołem farnym p.w. św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja Apostoła (XIV-XVII w.), kościołem szpitalnym p.w. św. Anny (XVII w.), klasztorem reformatów (XVI-XVII w.) oraz kamienicami: pod św. Mikołajem i Krzysztofem, Przybyłów, Białą czy Celejowską.    Pałac w Puławach, zaprojektowany przez Tylmana z Gameren na polecenie Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, był od końca XVII do połowy wieku XIX świadkiem działalności czołowych postaci życia politycznego, kulturalnego i społecznego kraju. Wśród nich: Elżbiety Sieniawskiej, Augusta Aleksandra Czartoryskiego, Adama Kazimierza Czartoryskiego i jego syna, Adama Jerzego, Grzegorza Piramowicza, Franciszka Dyonizego Kniaźnina, Franciszka Zabłockiego czy Władysława Oleszczyńskiego. Dosyć przypomnieć, że pierwsze muzeum na ziemiach polskich powstało staraniem Izabeli księżnej Czartoryskiej właśnie w Puławach. Świątynia Sybilli, gdzie gromadzono pamiątki wielkości ojczyzny, stała się narodowym Panteonem.    Nałęczów szczyci się Pałacem Małachowskich z XVIII-XIX w., a pobliska Bochotnica malowniczymi ruinami zamku Firlejów i Kurowskich z przełomu XIV i XV w. Janowiec nad Wisłą znany jest w całym kraju dzięki monumentalnemu zamkowi Firlejów i Lubomirskich, jak również kościołowi p.w. św. Stanisława Biskupa, którego historia sięga w głąb XIV w. W Końskowoli znajduje się kościół farny z XV-XVIII w., stanowiący mauzoleum rodowe Tęczyńskich, kościół szpitalny z początków XVII w., XVI-wieczna kamienica obronna Tęczyńskich oraz pozostałości cmentarza ewangelicko-augusburskiego z XVIII-XIX w. W pobliskim Kurowie podziwiać można pochodzący z XVI w. kościół parafialny, klasycystyczną plebanię wystawioną dla Grzegorza Piramowicza oraz rezydencję Potockich - niszczejącą w zastraszającym tempie - zaprojektowaną w XVIII w. przez Stanisława Kostkę Potockiego. Położony na północ od Puław Gołąb kanclerzowi wielkiemu koronnemu Jerzemu Ossolińskiemu (zm. 1650) zawdzięcza wystawienie przy kościele parafialnym z XVII w. tzw. kaplicy loretańskiej stanowiącej kopię kaplicy w Loretto.    Koszty utrzymania czy renowacji zabytków znajdujących się na terenie powiatu puławskiego są ogromne i często przekraczają możliwości finansowe ich administratorów. Tymczasem zasadnym byłoby nie tylko utrzymywanie zabytków w należytym stanie, ale i ich eksponowanie. Coraz powszechniej mówi się o palącej potrzebie powołania instytucji muzealnej, która prezentowałaby piękno zespołu pałacowo parkowego w Puławach, jednej z najważniejszych siedzib magnackich XVIII w., jak również o konieczności powołania muzeum regionalnego w Końskowoli, prezentującego rozrzucone dziś pamiątki działania w tej miejscowości najpierwszych rodów możnowładczych doby I Rzeczypospolitej: Tęczyńskich, Daniłłowiczów, Opalińskich, Lubomirskich, Sieniawskich i Czartoryskich.    Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego słusznie podkreśla, że administratorzy zabytków lub organizacje pozarządowe mogą ubiegać się o fundusze strukturalne. Podkreślić jednak należy, że często poszczególne programy wprowadzają wymagania (np. wartość inwestycji, skala oddziaływania), których spełnienie przekracza możliwości parafii czy jednostek samorządu terytorialnego, będących administratorami zabytków, nie wspominając o możliwościach organizacji pozarządowych. Inwestycje podejmowane przez wskazane podmioty często mogłyby polegać na przeprowadzeniu określonych badań, w tym w szczególności archeologicznych i architektonicznych, renowacji pojedynczych obrazów, rzeźb, starodruków czy budynków.    Rzeczywiście, wskazane inwestycje mogą być finansowane ze środków Programu Operacyjnego ˝Dziedzictwo Kulturowe˝ Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Godzi się jednak podkreślić, że całkowity budżet tego programu w 2005 r. wynosił ok. 20 mln zł, a w 2006 r. został zaplanowany na 44 mln zł. Jest zatem oczywiste, że tak skromna w skali kraju kwota nie jest wystarczająca, co potwierdza fakt, iż ostatnim dniem przyjmowania wniosków o dofinansowanie ze środków programu na ten rok był 16 czerwca.    W związku z powyższym, uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź na poniższe pytania:    1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zamierza zwiększyć kwotę przeznaczoną w 2007 r. na Program Operacyjny ˝Dziedzictwo Kulturowe˝, a jeżeli tak, to do jakiej kwoty?    2. Na jaką konkretnie pomoc Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego lub podległych mu jednostek mogłyby liczyć jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacje pozarządowe działające na terenie powiatu puławskiego, zmierzające do utworzenia muzeów regionalnych.    Z wyrazami szacunku    Poseł Małgorzata Sadurska    Warszawa, dnia 5 lipca 2006 r.