Debaty sejmoweXVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie wzrastającej skali ubóstwa w Polsce i rozwiązań w zakresie polityki społecznej

   Szanowny Panie Premierze! Bieda jest zjawiskiem względnym i wielowymiarowym: psychicznym, społecznym, materialnym, zależnym od osiągniętego w kraju poziomu rozwoju gospodarczego i kulturowego. Pomimo wzrostu gospodarczego, wzrostu dochodów i konsumpcji nie zaznaczyły się w Polsce na przestrzeni lat dziewięćdziesiątych wyraźne zmiany w sferze niedostatku. Wzrost ubóstwa relatywnego w warunkach poprawy przeciętnej sytuacji dochodowej wskazuje na nierównomierny udział społeczeństwa w efektach rozwoju gospodarczego, który nie posiada instrumentalnych mechanizmów chroniących wszystkich jednakowo przed biedą. Oznacza to, że walka z biedą wymaga od państwa i jego organów aktywności, m.in. poprzez:    1. Interwencyjną politykę rozwoju:    - tworzenie nowych miejsc pracy,    - rzeczywistą aktywizację bezrobotnych,    - reorientację kształcenia zawodowego.    2. Politykę podziału:    - rozwiązania podatkowe,    - rozwiązania wspierające dochody rodzin.    Społeczna ocena działań rządu w zakresie skutecznej walki z biedą jest coraz bardziej krytyczna. W latach 1998 i 1999 nastąpił gwałtowny spadek wydatków w dziale opieka społeczna kierowanych do najuboższych, co jest prawdopodobnie jedną z przyczyn wzrostu zasięgu ubóstwa absolutnego mierzonego poziomem minimum egzystencji. Spadek nakładów spowodował ograniczenie liczby korzystających z zasiłków okresowych z ok. 900 tys. do ok. 300 tys. oraz drastyczne obniżenie wysokości tego świadczenia.    Pomimo zmiennego w czasie charakteru polskiego ubóstwa można wyróżnić jednak kilka jego cech utrwalających się w ostatnim dziesięcioleciu. Najistotniejsze i najtrudniejsze w eliminacji cech ubóstwa okresu tzw. transformacji jest to, że dosięga ono osób osiągających dochody z pracy. Ubóstwo osób otrzymujących dochody z pracy (w tym emerytury i renty) obrazuje fakt, że żadne ze świadczeń związanych z pracą (płaca minimalna, najniższa emerytura, zasiłek dla bezrobotnych) nie osiąga wartości minimum socjalnego. Coraz niższą siłę nabywczą mają najniższe wynagrodzenia i emerytury. Wraz z liczbą osób na utrzymaniu rośnie zagrożenie ubóstwem.    Wyniki badań prowadzonych przez UNICEF i Bank Światowy potwierdzają, że zjawisko ubóstwa w Polsce szczególnie dotyka dzieci. Przyczyną utrwalania biedy i marginalizacji ubogich jest także ograniczanie zakresu usług społecznych oraz ich komercjalizacja. Zaistniała sytuacja wymaga natychmiastowych działań.    Interpelując w powyższej sprawie, proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:    1. Czy rząd posiada przygotowany realny program i instrumenty organizacyjno-finansowej walki z biedą w Polsce?    2. Czy zostanie stworzony realny system bezpieczeństwa socjalnego zakładający interwencję socjalną państwa w takich dziedzinach, jak: edukacja, ochrona zdrowia, mieszkalnictwo, ubezpieczenia społeczne, polityka płac?    3. Czy z inicjatywy rządu podjęte zostaną prawne uregulowania dotyczące minimalnego dochodu gwarantowanego oraz uwzględniające zasadę wyrażoną w prawie do godziwego wynagrodzenia?    4. Czy rząd nadal zamierza odstępować w swojej praktyce od zasady opiekuńczości państwa na rzecz pomocniczości, w sytuacji gdy ok. 2/3 polskiego społeczeństwa nie może znaleźć swojego miejsca w ramach tzw. gospodarki wolnorynkowej?    5. Kiedy nastąpi realizacja ustawowego zobowiązania w oparciu o kryterium dochodu świadczeń pomocy społecznej o minimum socjalne, co miało zostać wprowadzone już w 1998 r.?    Z poważaniem    Poseł Jacek Kasprzyk    Warszawa, dnia 15 marca 2000 r.