Debaty sejmoweXVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie podziału zadań w zakresie transportu zbiorowego pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego

   Jakie kroki podjęto w celu sprecyzowania kryteriów podziału zadań pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego szczebla gminnego i ponadgminnego, a w ślad za tym precyzujące sposób zorganizowania i finansowania tego transportu?    Uzasadnienie. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (DzU nr 91, poz. 578) nakłada na organy powiatu obowiązek wykonywania zadań publicznych o charakterze ponadgminnym.    W art. 4 ust. 1 pkt 8 tej ustawy nałożono na organy powiatu obowiązek wykonywania powiatowego transportu zbiorowego, lecz stosownie do art. 164 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy o samorządzie gminnym powiat może wykonywać tylko te zadania, którym nadano rangę ustawy (domniemanie właściwości gminy).    Dokonując analizy obecnie obowiązujących aktów prawnych, należy stwierdzić, że nie istnieje ustawa, która w sposób jednoznaczny tę kwestię reguluje, bowiem ani art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy powiatowej wyraźnie odsyłający w tej materii do innych przepisów, ani znowelizowane Prawo przewozowe nie nakłada wprost na organy powiatu obowiązku organizacji i finansowania zbiorowego transportu powiatowego.    Art. 2 ustawy Prawo przewozowe w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (DzU nr 106, poz. 668) w zakresie powiatowego transportu zbiorowego nakłada na organy powiatu tylko trzy zadania:    1. koordynowanie rozkładów jazdy przewoźników wykonujących zarobkowy przewóz osób pojazdami samochodowymi w regularnym transporcie zbiorowym na liniach powiatowych (ust. 3),    2. zorganizowanie koordynacji rozkładów jazdy na swoim obszarze,    3. porozumiewanie się z innymi organami samorządu w przypadku, gdy dana linia komunikacyjna przebiega poza obszarem powiatu.    Obowiązków władz powiatu zorganizowania powiatowego transportu zbiorowego wynieść nie można również z art. 15 ust. 6 znowelizowanego Prawa przewozowego, gdyż przepis ten traktuje jedynie o kompetencji rady powiatu do określenia przepisów porządkowych związanych z przewozem osób i rzeczy na liniach powiatowych.    Oznacza to, że chociaż w zamierzeniach ustawodawcy transport międzygminny miał być zadaniem powiatu, w praktyce wykonują go gminy (z reguły poprzez związki komunalne), a cały ciężar finansowania komunikacji powiatowej spada na i tak obciążone do granic możliwości budżety gminne. Konieczność dofinansowania komunikacji zbiorowej wynika z faktu, że gminy mają obowiązek zaspokojenia potrzeb mieszkańców w zakresie transportu zbiorowego, co wiąże się z koniecznością utrzymania ze względów społecznych również takich linii komunikacyjnych, które przynoszą duże straty.    Chociaż przepisy nie regulują pojęcia ˝linia powiatowa˝ i ˝linia wojewódzka˝, dostępne opinie prawne stwierdzają, że ˝linią powiatową˝ jest linia przebiegająca przez obszar dwu lub więcej gmin położonych na terenie jednego powiatu, natomiast ˝linia wojewódzka˝ to linia przebiegająca przez obszar dwu lub więcej powiatów. Istnieje więc paradoksalna sytuacja - gminy finansują zadania powiatu, a jego rola sprowadza się do funkcji koordynatora rozkładów jazdy.    Woj. śląskie jest specyficzne ze względu na bliskie sąsiedztwo gmin oraz ukształtowany przez lata system komunikacji zbiorowej. Ustawy nie brały tego faktu pod uwagę, co wywołało w przeszłości i wywołuje nadal wiele protestów i kontrowersji. Samorządowcy z miast i gmin mieli nadzieję, że ustawa o samorządzie powiatowym rozwiąże te konflikty. Niestety, z naszych obserwacji wynika, że poza gminami wszyscy są zainteresowani status quo w tej sprawie, co dla władz okolicznych gmin jest nie do przyjęcia.    Mając na uwadze powyższe, proszę o odpowiedź na niniejszą interpelację.    Z poważaniem    Poseł Wojciech Frank    Warszawa, dnia 10 września 1999 r.