Debaty sejmoweXVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie usprawnienia pracy Departamentu Gospodarki Ziemią

   W odpowiedzi na przekazaną przy piśmie SPS-0202-121/98 z dnia 5 lutego br. interpelację pana posła Ryszarda Brejzy w sprawie usprawnienia pracy Departamentu Gospodarki Ziemią w tut. ministerstwie w zakresie załatwiania spraw związanych z wnioskami byłych właścicieli o zwrot mienia przejętego przez skarb państwa z naruszeniem prawa pozwalam sobie przedstawić ten problem w szerszym zakresie.    W latach 1990-1997 do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wpłynęło od byłych właścicieli lub ich spadkobierców ponad 7,4 tys. wniosków o zwrot mienia przejętego przez państwo w latach powojennych - według oceny wnioskodawców z naruszeniem prawa - w tym ok. 6,7 tys. o zwrot nieruchomości rolnych i ok. 0,7 tys. o zwrot zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego. Należy podkreślić, że sprawy rewindykacyjne są wyjątkowo skomplikowane i wymagają czasochłonnego postępowania, ponieważ dotyczą zdarzeń prawnych sprzed ponad pół wieku i wymagają zebrania dokumentacji, rozproszonej w wielu urzędach i archiwach. Z tych przyczyn dotrzymanie terminów określonych w K.p.a. jest niemożliwe, o czym jednak zainteresowani są każdorazowo informowani. Pomimo tych trudności dotychczas rozpatrzono ponad 6,3 tys. wniosków, z czego:    - wydano 594 decyzje pozytywne, które nie skutkowały roszczeniami o odszkodowanie pieniężne, gdyż mienie zwrócono w naturze,    - w ponad 5600 sprawach nie uwzględniono wniosków, ponieważ po przeprowadzeniu postępowania stwierdzono, że przejęcie mienia na rzecz skarbu państwa nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w chwili jego przejęcia przepisami prawa,    - w 210 sprawach pomimo ustalenia, że mienie przejęto z rażącym naruszeniem prawa, nie wydano decyzji, ponieważ byłym właścicielom należałoby przyznać odszkodowanie pieniężne, zgodnie z art. 160 K.p.a.; szacunkowo określono je na kwotę ponad 50 mln zł, nie licząc kosztów opracowania dokumentacji geodezyjno-prawnej oraz opłacenia biegłych do określenia wysokości odszkodowania,    - w kilku sprawach, w wyniku wyroków NSA, wydano decyzje, które będą skutkowały wypłatą odszkodowań określonych w postępowaniu sądowym.    Aktualnie w 17 sprawach wydane zostały przez NSA wyroki zobowiązujące ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej do wydania decyzji, co będzie skutkować roszczeniami odszkodowawczymi na kwotę ponad 20 mln zł. Ze względu na brak środków w budżecie resortu decyzji tych nie wydałem, co spotyka się z krytyką skarżących: NSA, rzecznika praw obywatelskich, którzy słusznie podnoszą, że brak środków budżetowych nie usprawiedliwia łamania przepisów prawa.    Zaniechanie, z jednej strony, przez poprzedni parlament prac nad uchwaleniem ustawy o rekompensatach za mienie przejęte przez państwo z naruszeniem prawa, a z drugiej strony permanentna odmowa przyznania ministerstwu środków budżetowych na cele rewindykacyjne, przy jednoczesnym rygorze przestrzegania dyscypliny budżetowej przez administrację państwową, zmusza ministerstwo do odwlekania wydawania decyzji, co jest przedmiotem interpelacji pana posła Ryszarda Brejzy.    Podzielając w pełni pogląd pana posła, że decyzje administracyjne, szczególnie w tak żywotnych dla wnioskodawców sprawach, powinny być w miarę możliwości podejmowane szybko, uważam, że uchwalenie przez Sejm RP ustawy o reprywatyzacji i rekompensatach pozwoli kompleksowo zaspokoić roszczenia osób, którym na podstawie restrykcyjnych przepisów prawa z lat 1944-1962 przejęto ich własność prywatną na rzecz państwa.    Minister    Jacek Janiszewski    Warszawa, dnia 20 lutego 1998 r.