Debaty sejmoweXVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie podniesienia rangi samorządu rolniczego

   W związku z przesłaną przy piśmie z dnia 7 września 1998 r., znak SPS-0202-919/98, interpelacją posła na Sejm RP pana Jana Kulasa w sprawie wzrostu znaczenia samorządu rolniczego uprzejmie przedstawiam stanowisko w poszczególnych kwestiach poruszonych w interpelacji.    Ad 1. Analiza działalności izb rolniczych po zaledwie dwuletnim okresie ich funkcjonowania jest trudna i z perspektywy Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej szczególnie niezręczna. Należy jednak stwierdzić, że wpisały się one pozytywnie w pejzaż polskiej wsi. Zbudowały od podstaw struktury organizacyjne, przedstawiły programy działania, nawiązały konstruktywną współpracę oraz zdobyły niezbędne doświadczenia w pracy.    Izby rolnicze sygnalizowały władzom lokalnym i centralnym występujące w rolnictwie zagrożenia, a w wielu przypadkach miały także znaczący udział w konkretnych doraźnych i systemowych rozstrzygnięciach, podejmowanych na rzecz rolników. Z dużym uznaniem należy się odnieść do spontanicznych, ale skutecznych działań podejmowanych przez izby w związku z organizowaniem pomocy rzeczowej i finansowej dla rolników z regionów dotkniętych powodzią.    Wielokrotnie przedstawiciele izb podnosili kwestię poszerzenia uprawnień samorządu rolniczego, w tym przede wszystkim uprawnień decyzyjnych, pomimo iż art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych umożliwia im wykonywanie zadań zleconych z zakresu administracji rządowej na drodze przekazania ich na mocy ustaw lub porozumień zawartych z właściwymi organami tej administracji.    Jednakże do chwili obecnej z tych możliwości w pełni nie skorzystano, a na podstawie dotychczasowych doświadczeń można stwierdzić, że wojewodowie nie są przekonani, czy izby byłyby w stanie podołać nowym zadaniom.    Ad 2. Istnieje konieczność poszerzenia dotychczasowych uprawnień izb rolniczych. Kompetencje zapisane w ustawie o izbach rolniczych ograniczają samodzielność instytucji, która miała być samorządem społeczności rolniczej w pełnym tego słowa znaczeniu. Ograniczenia te powinny zostać jak najszybciej usunięte.    Jednak dla sprawdzenia możliwości izb rolniczych przed ustawowym rozszerzeniem kompetencji przeprowadzany jest w kilku województwach program pilotażowy, który ma ocenić skuteczność realizacji dodatkowych zadań, zleconych przez administrację rządową. Wyniki pilotażu powinny zadecydować o kierunkach zmian ustawowych.    Nowy podział administracyjny wymusi zmiany organizacyjne w funkcjonowaniu izb rolniczych. Obecnie w związku z tzw. ustawą kompetencyjną w opracowywaniu jest projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie liczby i terenu działania izb rolniczych.    Trzeba jednak mieć na uwadze, że izby rolnicze same powinny określić cele, które są w stanie realizować na rzecz środowiska rolniczego, a propozycje zmian legislacyjnych, szczególnie w zakresie poszerzenia uprawnień izb, powinny wyjść od Krajowej Rady Izb Rolniczych.    Ad 3. Znaczącą rolę w funkcjonowaniu samorządu rolniczego odgrywa Krajowa Rada Izb Rolniczych, z którą ministerstwo ściśle współpracuje. W pełni przestrzegany jest obowiązek zasięgania opinii Krajowej Rady w trakcie przygotowywania projektów aktów prawnych dotyczących wsi i rolnictwa. Również, doceniając wiedzę i zaangażowanie przedstawicieli Krajowej Rady, ministerstwo zaprasza ich do prac w różnych zespołach i grupach roboczych, w tym m.in. przygotowujących akty prawne związane z wejściem Polski do Unii Europejskiej. Przedstawiciele kierownictwa ministerstwa często uczestniczą w walnych zgromadzeniach izb rolniczych.    Ad 4. Izby rolnicze miały i mają zagwarantowane pełne wsparcie finansowe z budżetu państwa, co zapewniło im dobry start i umożliwiło stworzenie własnej, dobrze wyposażonej bazy.    Rozszerzenie ustawowych możliwości uzyskania dodatkowych środków finansowych przez izby rolnicze jest problemem istotnym, ale nie najważniejszym. Sprawa ta nie powinna przesłaniać podstawowych celów i funkcji, dla realizacji których została powołana ta instytucja. Skoncentrowanie się przede wszystkim na działalności gospodarczej mogłoby w efekcie prowadzić do odwrócenia hierarchii ważności wykonywanych zadań.    W związku z powyższym stworzenie szerszych ustawowych możliwości prowadzenia działalności gospodarczej wymaga rozwagi, co nie oznacza, iż nie należy brać ich pod uwagę przy ewentualnej nowelizacji ustawy. Oczywiście dochody te powinny być przeznaczane wyłącznie na działalność statutową.    Ad 5. Oczekiwania środowiska wiejskiego związane z reaktywowaniem, a w praktyce z tworzeniem izb rolniczych od podstaw można nazwać obiecującymi, choć pojawiły się również postawy nieufności, sceptycyzmu, czy nawet obojętności.    Uważano, iż wpływ izb na politykę rolną państwa pozwoli lepiej zarządzać tą gałęzią gospodarki, a oddanie niektórych uprawnień w ręce samych rolników umożliwi efektywniejsze wykorzystanie środków finansowych w województwach.    Pomyślny przebieg wyborów do walnych zgromadzeń izb rolniczych, mimo iż w niektórych województwach potrzebne były dwie tury, stwarza reaktywowanemu samorządowi rolniczemu pełne możliwości działania na obszarze całego kraju. Wybory pokazały, że społeczności wiejskiej zależy na posiadaniu własnej reprezentacji i nie można mówić o barierze psychologicznej krępującej poczynania polskich rolników.    Obecne oczekiwania rolników wiążą się przede wszystkim z nadzieją zagwarantowania izbom czynnego uczestnictwa w restrukturyzacji rolnictwa, a także z przeświadczeniem, że staną się one dla rządu ważnym partnerem w procesie transformacji obszarów wiejskich. Ministerstwo ściśle współpracuje z izbami rolniczymi, natomiast o wizerunek samorządu rolniczego winny dbać poszczególne izby oraz Krajowa Rada Izb Rolniczych.    Ad 6. Ministerstwo wspiera partnerskie kontakty polskich izb rolniczych z izbami krajów Europy Zachodniej, zwłaszcza niemieckimi i francuskimi. Dobrym tego przykładem może być bliska współpraca Krajowej Rady Izb Rolniczych z Krajowym Zgromadzeniem Francuskich Izb Rolniczych. W maju bieżącego roku odbyło się już trzecie regionalne Polsko-Francuskie Forum Rolnicze, którego ideą było nawiązanie ścisłych, dwustronnych kontaktów między polskimi i francuskimi izbami rolniczymi.    Z pewnością tego typu współpraca zaowocuje w przyszłości lepszym zrozumieniem przez polskiego rolnika zasad Wspólnej Polityki Rolnej, tym bardziej że dodatkowo, w ramach wymiany grup studyjnych, odbywa się wiele praktycznych szkoleń w tym zakresie. Kontakty te pozwalają zachodnim partnerom bezpośrednio poznać racje i argumenty polskich rolników, łagodząc tym samym ich obawy i wątpliwości.    Izby rolnicze powinny odegrać historyczną rolę w wypracowaniu niezbędnego konsensu co do sposobu realizacji koniecznych zmian związanych z integracją Polski ze strukturami europejskimi.    Minister    Jacek Janiszewski    Warszawa, dnia 17 września 1998 r.