Debaty sejmoweXVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie opiniowania projektów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

   W związku z ponowną interpelacją pana posła Tadeusza Bilińskiego, przekazaną przy piśmie pana Gabriela Beszłeja, dyrektora Sekretariatu Prezesa Rady Ministrów (pismo znak: SJB 4401-325/3/98 z dnia 14 września 1998 r.), z upoważnienia prezesa Rady Ministrów uprzejmie wyjaśniam, co następuje.    Sądzę, że niezadowolenie pana posła z uzyskanej odpowiedzi na poprzednią interpelację wynika raczej z niewłaściwej interpretacji, przez osoby zwracające się do pana posła z prośbą o interwencję, obowiązujących aktów prawnych regulujących problematykę opiniowania projektów obiektów budowlanych, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, niż z naruszenia zasad obowiązującego prawa.    Ponownie wyjaśniam, że obecnie osoby opiniujące projekty nowo budowanych oraz przebudowywanych zakładów pracy albo ich części pod względem zgodności z wymaganiami bezpieczeństwa i higieny pracy posiadają:    - ukończone wyższe studia techniczne o kierunku odpowiadającym zakresowi opracowywanych projektów i praktykę zawodową. Najczęściej są to osoby posiadające przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (uzyskane w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane), głównie projektanci opracowujący projekty obiektów budowlanych, posiadający uprawnienia budowlane nadane w trybie tej ustawy oraz    - dodatkowe kwalifikacje uprawniające do opiniowania tych projektów - uzyskane w trybie rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie uprawnień rzeczoznawców do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy, zasad opiniowania projektów obiektów budowlanych, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, oraz trybu powoływania członków Komisji Kwalifikacyjnej do Oceny Kandydatów na Rzeczoznawców (DzU nr 62, poz. 290), wydanego na podstawie art. 8a ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (DzU z 1985 r. nr 54, poz. 276 ze zm.).    Tak więc projektant opracowujący projekty obiektów budowlanych, w ramach posiadanych już uprawnień zawodowych, może podjąć się ponadto opiniowania projektów pod względem zgodności z wymaganiami bezpieczeństwa i higieny pracy po uzyskaniu uprawnień, o których mowa w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. - jako dodatkowej działalności. Należy podkreślić, że przepisy wyżej wymienionego rozporządzenia nie naruszają przepisów ustawy Prawo budowlane. Projektant nadal zachowuje swoje uprawnienia zawodowe do opracowywania projektów, zgodnie z art. 104 ustawy Prawo budowlane, nie może jedynie opiniować tych projektów pod względem wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy, jeżeli nie spełni wymagań kwalifikacyjnych określonych w powyższym rozporządzeniu i główny inspektor pracy, na wniosek Komisji Kwalifikacyjnej do Oceny Kandydatów na rzeczoznawców, nie nada mu uprawnienia rzeczoznawcy do sprawy bezpieczeństwa i higieny pracy - w myśl art. 8a ust. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.    Pragnę przypomnieć, że do 2 czerwca 1996 r. projekty obiektów budowlanych, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, opiniowali projektanci specjaliści (nie zaś projektanci rzeczoznawcy, o których mowa w interpelacji) w trybie przepisów uchwały nr 139 Rady Ministrów z dnia 18 września 1987 r. w sprawie zasad i trybu opiniowania projektów nowo budowanych lub przebudowywanych zakładów pracy albo ich części pod względem zgodności z wymaganiami bezpieczeństwa i higieny pracy (MP nr 28, poz. 219) - wydanej na podstawie uprzednio obowiązującego art. 210 § 3 Kodeksu pracy. Uchwała ta jednak utraciła moc obowiązującą w związku ze skreśleniem upoważnienia do jej wydania w znowelizowanym w 1996 r. Kodeksie pracy, gdyż w ramach porządkowania prawa ustawodawca uznał, iż Kodeks pracy powinien regulować wyłącznie prawa i obowiązki pracowników i pracodawców (art. 1 kodeksu). Natomiast zasady i tryb opiniowania projektów obiektów budowlanych przez projektantów specjalistów nie należały do takich obowiązków, gdyż te osoby wyłącznie świadczyły usługi na rzecz pracodawcy, którego zakład pracy miał być budowany bądź przebudowywany. W związku z tym ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (DzU nr 24, poz. 110) wprowadzono odpowiednią regulację w art. 8a ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (DzU z 1985 r. nr 54, poz. 276 ze zm.) upoważniającą ministra pracy i polityki socjalnej do wydania rozporządzenia.    Należy również podkreślić, że przepisy uchwały nr 139 Rady Ministrów nie gwarantowały nadawania uprawnień na czas nieograniczony, a wyłącznie na czas obowiązywania tego aktu prawnego - uchylonego decyzją ustawodawcy. Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej weszło w życie razem ze znowelizowanym Kodeksem pracy, tj. z dniem 2 czerwca 1996 r., kiedy nie było jeszcze uprawnionych, zgodnie z nowymi zasadami, rzeczoznawców do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy. Stąd wprowadzono w rozporządzeniu zapis § 1 ust. 2, który umożliwił w okresie przejściowym opiniowanie projektów nowo budowanych oraz przebudowywanych zakładów pracy albo ich części, na dotychczasowych zasadach, przez projektantów specjalistów traktowanych na równi z rzeczoznawcami. Osoby te miały również 2-letni okres czasu na uzyskanie uprawnień rzeczoznawców, przewidzianych w powyższym akcie prawnym.    Wypada zauważyć, że w ˝Sprawozdaniu Głównego Inspektora Pracy z działalności Państwowej Inspekcji Pracy w 1997 roku˝ pozytywnie oceniono wdrożenie przepisów rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. i stwierdzono, że ˝...Wymóg uzyskania opinii rzeczoznawcy jest rozwiązaniem korzystnym, umożliwiającym fachową kontrolę poprawności dokumentacji technicznej, z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa pracy i ergonomii. (...) Należy (..) wskazać na pozytywne skutki wynikające z tego rozwiązania, pozwalającego wyeliminować bądź ograniczyć zagrożenia z dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy już na etapie projektowania, co potwierdziły ustalenia dokonane przez inspektorów pracy uczestniczących w odbiorach nowo wybudowanych lub przebudowanych zakładów...˝.    Podsumowując - należy podkreślić, że obowiązek opiniowania projektów obiektów budowlanych, w których przewiduje się pomieszczenia pracy pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy nigdy nie wynikał z przepisów ustawy Prawo budowlane. Obowiązek ten uprzednio nakładał art. 210 Kodeksu pracy, a obecnie art. 213 § 1, który zobowiązuje pracodawcę do zapewnienia, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego, w którym przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy, pozytywnie zaopiniowanych przez uprawnionych rzeczoznawców, zgodnie z odrębnymi przepisami. Takim przepisem uprzednio była uchwała nr 139 Rady Ministrów, a obecnie są to:    - art. 8a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy oraz    - rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie uprawnień rzeczoznawców do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy, zasad opiniowania projektów obiektów budowlanych, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, oraz trybu powoływania członków Komisji Kwalifikacyjnej do Oceny Kandydatów na Rzeczoznawców.    Jak z powyższego wynika - nadawanie uprawnień do opiniowania projektów obiektów budowlanych pod względem wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy nigdy nie było przedmiotem regulacji ustawy Prawo budowlane. Nie odebrano więc praw nabytych, gdyż obowiązujące przepisy nie naruszają uprawnień zawodowych nadanych osobom, o których mowa w art. 104 ustawy Prawo budowlane (tj. np. projektantom opracowującym projekty obiektów budowlanych). Przepisami rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. nałożono jedynie obowiązek uzyskania dodatkowych kwalifikacji przez osoby, które będą nadal zamierzały zajmować się opiniowaniem projektów obiektów budowlanych, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, pod względem spełniania przez te obiekty wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy.    Obecne rozwiązania nie naruszają konstytucyjnych praw obywateli oraz porządku prawnego, a niewątpliwie znacząco przyczyniają się do uzyskania poprawy bezpieczeństwa pracy oraz ochrony zdrowia i życia pracowników, które są wartościami nadrzędnymi, a ich ochrona jest gwarantowana przez konstytucję.    Przedstawiając powyższe wyrażam nadzieję, że moja odpowiedź jest wyczerpująca i w pełni wyjaśnia zasygnalizowane w interpelacji wątpliwości.    Minister    Longin Komołowski    Warszawa, dnia 29 września 1998 r.